Nikt nie oszacował jeszcze, czy rządy Zohrana Mamdaniego coś zmieniły w polskiej emigracji w Nowym Jorku. Nie ma statystyk wyjazdów ani powrotów z podziałem na miasto, a polskie MSZ przyznaje, że konsulaty nie mają narzędzi, by ustalić nawet, ilu Polaków przebywa w USA bez ważnych dokumentów. Zostają tylko okoliczności, kilka faktów i ostrożne wnioski.
Wybór, który Polonia obserwowała z dystansu
Wybór, który Polonia obserwowała z dystansu Mamdani wygrał w listopadzie 2025 roku z nieco ponad 50 procentami głosów. Przed Cuomo (41,5 proc.) i Curtisem Sliwą (7,2 proc.).
Sliwa, kandydat Republikanów, ma polskie korzenie. Dla Polonii to ciekawy szczegół, ale raczej ciekawostka niż realny polityczny punkt odniesienia. Nowojorska Polonia głosuje bowiem w większości tradycyjnie na prawo. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 roku w okręgu nowojorskim PiS zdobyło 2114 głosów, a Koalicja Europejska 700 głosów. Może zmieniło to się teraz, ale nie sądzę.
Konsul mówił wtedy o społeczności „polskojęzycznej” i mocno związanej z krajem. To wyborcy, którzy pamiętają słowo „socjalizm” z czasów PRL i trudno im potraktować je jako neutralny opis programu. Mamdani, który nazywa się demokratycznym socjalistą, trafia więc na grunt nieufny, i nie sądzę, żeby jedno spotkanie na Greenpoincie to zmieniło.
Greenpoint i wyciągnięta ręka
Mamdani zrobił jednak ruch, który został zauważony. W sobotę 3 stycznia 2026 roku, kilka dni po zaprzysiężeniu, rozmawiał z Radiem RAMPA przy okazji spotkania o przebudowie McGuinness Boulevard. Powiedział, że szanuje Polaków i ich rolę w ukształtowaniu Greenpointu. Że rosnące koszty wypychają z dzielnicy długoletnich mieszkańców. Według niego miasto powinno robić więcej niż upamiętniać Polaków parkami, ulicami czy instytucjami: chodzi o utrzymanie żywej społeczności, która może w Greenpoincie zostać. Słowa nic nie kosztują, ale diagnoza jest trafna. Jeszcze w 2010 roku Polacy stanowili prawie połowę mieszkańców Greenpointu, a ile teraz?
Dziś dzielnica jest dużo mniej polska, ale gentryfikacja odbywała się na długo przed Mamdanim. Już w 2022 roku zamknął się Park Deli, jeden z najstarszych polskich sklepów. W tle były pandemia, drożyzna i wysokie opłaty. Jeśli polska emigracja w Nowym Jorku się kurczy, to głównie dlatego, że czynsze, a nie ideologia, wypchnęły ludzi na Ridgewood, Maspeth, Long Island albo do New Jersey.
Zamrożone czynsze: obietnica, która zadziałała
Najbardziej namacalny efekt rządów Mamdaniego to zamrożenie czynszów. Rada ds. Czynszów (Rent Guidelines Board) przegłosowała 7:1 zamrożenie stawek dla około miliona mieszkań o stabilizowanych czynszach, w umowach rocznych i dwuletnich. Nowe zasady obowiązują od 1 października 2026 roku do końca września 2027. Mamdani mianował sześciu z dziewięciu członków rady, więc krytycy mówią o decyzji na zamówienie. Przedstawiciele branży nieruchomości nazwali ją fatalną.
Co to znaczy dla Polaków? Tutaj możemy tylko spekulować, bo nie ma badań jaka część polskich lokatorów mieszka w stabilizowanych mieszkaniach. Wiadomo tylko, że zamrożenie obejmuje tylko ten segment rynku. Polak z kamienicy na Greenpoincie z lokalem stabilizowanym zyskuje realnie, bo przez rok nie zapłaci więcej. Ktoś, kto wynajmuje mieszkanie na wolnym rynku albo mieszka w domu na Queensie, nie odczuje nic. Polacy w Nowym Jorku często pracują w budownictwie i usługach. Część z nich wynajmuje pokoje nieformalnie. Dla nich zamrożenie to raczej wiadomość z telewizji niż zmiana w portfelu. Czyli: dla mieszkających już w stabilizowanych lokalach decyzja Mamdaniego jest argumentem, żeby zostać. Nie przyciągnie jednak nowych emigrantów, bo takie mieszkania trafiają się rzadko.
Imigracja
Drugi wątek to imigracja, i tutaj sprawa jest poważniejsza niż czynsze. Polacy stanowią niewielki ułamek osób zatrzymywanych przez ICE, ale w Chicago lęk wśród Polonii jest stały. Prawnicy mówią, że sprawy dotyczą ludzi na nieważnych wizach, bez możliwości uregulowania pobytu. Tamtejsi adwokaci dodają też, że wielu Polaków mówi o powrocie, ale zdecydowana większość na razie go nie planuje.
Rząd polski próbował wykorzystać klimat strachu. Chciał zachęcać do dobrowolnych powrotów, wydłużając godziny otwarcia konsulatów. Placówki jednak nie odnotowały wzrostu wniosków paszportowych. To dość wymowne: ludzie wolą ryzykować, niż wracać. Mamdani wzywał do rozwiązania ICE, ale burmistrz nie ma władzy nad federalną polityką imigracyjną. Może ograniczać współpracę miejskiej policji i otwierać punkty pomocy prawnej. Natomiast nie powstrzyma agentów federalnych. Polak bez papierów w Nowym Jorku jest odrobinę bezpieczniejszy niż w stanie, który z ICE współpracuje, ale to różnica drobna, a nie gwarancja.
Co z tego wynika
Wpływ Mamdaniego na polską emigrację w Nowym Jorku jest dziś raczej symboliczny niż mierzalny. Zamrożenie czynszów pomoże części Polaków zostać w mieszkaniach, które mają. Gentryfikacji się nie cofnie, bo dynamikę dzielnic ustalały rynek i dekady budowy, a nie ratusz. Polityki imigracyjnej państwa też nie zmieni. A polityczny kapitał, który Mamdami zdobył słowami o Greenpoincie, szybko się wyczerpuje, jeśli społeczność nie zobaczy nic więcej niż tylko gesty. Prawdziwy test przyjdzie za rok, kiedy rada znów będzie głosować nad czynszami, a pierwsze dane pokażą, ilu Polaków faktycznie zostało w dzielnicach, które kiedyś były ich domem. Do tego czasu warto pamiętać, że dobre słowo burmistrza nie zastępuje taniego mieszkania.